Çfarë mund të bësh në Tiranë?

Pas mëngjesit bëjmë një tur me makine nëpër monumentet kryesore të Tiranës, duke përfshirë, Xhaminë Et’hem Bej , Kullën e Sahatit, Sheshin Skënderbe, Kalanë e Tiranës, bulevardin kryesor me ndërtesat ministrore dhe universitare dhe një vizitë në një nga shtëpitë më të vjetra të Tiranës me arkitekturë osmane . Ne do të bëjmë një vizitë në Muzeun Kombëtar të Historisë ku do te njiheni me kulturën dhe historinë shqiptare nga antikiteti në ditët e sotme.

Më pas udhëtojmë me makinë për në Krujë - një qytet i vogël karakteristik që ngrihet mbi një kodër, qendër e rezistencës shqiptare kundër turqve osmanë nën udhëheqjen e heroit tonë kombëtar Gjergj Kastriot Skënderbeu. Ai pengoi kalimin e otomaneve në Evropën Perëndimore për 25 vjet, duke fituar titullin "Kampion i Krishtit", dhënë nga Papa në atë kohë. Ne do të vizitojmë Kalanë e Krujës, Muzeun e Skënderbeut, një nga muzetë më të mirëmbajtur në vend, Muzeun Etnografik vendosur në një shtëpi origjinale të shekullit të 17 dhe Pazarin e Vjetër. Drekë tradicionale shqiptare në Krujë

Këtë ditë do të nisemi për në Durrës një nga qytetet më të vjetra dhe më të rëndësishme në Shqipëri. Qyteti është themeluar nën emrin Epidamnus në vitin 627 para Krishtit nga kolonistët nga Korintha dhe Korkyra mbi një vendbanim të lashtë të fisit ilir të Taulantëve. Qyteti  ishte një nga shkaqet e Luftës së Peloponezit në shekullin e 5-të. Më vonë,  Dyrrachium u bë një pikë e  rëndësishme për organizimin e Perandorisë Romake. Gjatë kësaj kohe u bë gjithashtu një qendër e madhe tregtare dhe porti kryesor në bregdetin lindor të Adriatikut. Në Mesjetë ishte i lakmuar nga pushtues të ndryshëm nga e gjithë Evropa. Fakti që ky qytet ka qenë i banuar në tërë historinë e tij,do të thotë se shumë pak  pjesë e qytetit të lashtë është zbuluar , shumë rrënoja gjenden nën ndërtesat e reja. Muzeu arkeologjik është i pajisur dhe i prezantuar mirë. Oratori i famshëm romak, Ciceroni e quajti Durrësin një qytet i admirueshëm, ndërsa poeti Catullus e quajti atë tavernë të Adriatikut. Ne do të vizitojmë Amfiteatrin që ndodhet në mes të qytetit modern si dhe muzeun arkeologjik i pasur me objekte të gjendura në qytet dhe në rrethinat e tij. Kthim në Tiranë.

Pas mëngjesit  do të nisemi  për Berat, një nga qytetet më interesante shqiptare me një përzierje të ndikimeve kulturore. Duke qenë më shumë se 2400 vjeçar, qyteti është një nga qytetet më tërheqëse në Shqipëri. Themeluar në shekullin e 3-të nga një fisi Ilir i Shqipërisë qendrore me një kala mbrojtëse, ai ishte i njohur si qyteti i fortifikuar i Antipatrea. Në 1417 qyteti u pushtua nga turqit që ndërtojnë disa xhami  në fushën poshtë kalasë së vjetër të qytetit. Berati ndodhet në këmbët e malit të Tomorit dhe në brigjet e lumit Osum. Ndërtuar pothuajse i gjithi në të bardhë në një shpat të gjelbër, me lumin në këmbët e tij, ai ofron një pamje të mrekullueshëm sapo e sheh.Qyteti është i njohur për shtëpitë e bardha me dritaret e e shumta që janë ndërtuar mbi njëra-tjetrën, dhe i japin atë pseudonimin "qyteti i njëmijë dritareve". Për shkak të këtyre, qyteti ruan një stil unik të arkitekturës, me rrugë të ngushta dhe gurë të shtruar. Kalaja është e vetmja në Shqipëri dhe ndoshta një nga të paktat në botë që ende ka shtëpi dhe banorët jetojnë brenda mureve të saj, duke jetuar jetën e tyre të përditshme pikërisht në  të njëjtin vend  si paraardhësit e tyre shekuj më parë. Në këtë qytet do të vizitojmë Kalanë, Muzeun Onufri dhe disa kisha dhe xhami. Në qendër të qytetit, do të vizitojmë Xhaminë e Plumbit ,Xhaminë e Mbretit, Xhaminë e Beqarëve dhe Teqenë Alveti. Onufri ishte një piktor  shqiptar i shekullit të 16 që ka pikturuar ikonat e shumë kishave në Shqipëri dhe Greqi dhe është i famshëm për ngjyrën e kuqe që mban emrin e tij. Pas vizitave në kështjellë, do të drekojmë, duke provuar kuzhinën e shijshme të këtij qyteti. Pas drekës do të kthehemi në Tiranë.

Pas mëngjesit  nisemi për në qytetin e lashtë të Apollonisë, një nga qendrat më të rëndësishme antike në kohët romake, e vendosur në të famshmen Via Egnatia. Perandori romak Augustus Oktavian  ka studiuar atje, një dëshmi për zhvillimin e këtij qyteti në përgjithësi dhe rëndësinë e tij kulturore në veçanti. Do të vizitojmë rrënojat, duke përfshirë edhe bibliotekën, si dhe një manastir  të shekullit të 14-të, të kthyer në muze arkeologjik, ku janë shfaqur objektet nga gërmimet .

Muzetë në Tiranë janë ndër tërheqjet turistike kryesore të bazuar në faktin e thjeshtë se Shqipëria është një vend i pasur me histori, por ende pak i njohur për turistët. Prandaj Muzeu historik dhe arkeologjik janë ndalesa e parë për vizitorët në Shqipëri dhe në Tiranë.
Muzeu Historik Kombëtar është një nga muzetë më të mirë në vend dhe ofron një eksplorim të thellë të historisë së vendit nga ilirët e lashtë deri te regjimi i fundit komunist i cili përfundoi në 1991, pas 45 viteve brutalitet.
Muzeu Arkeologjik ofron një panoramë të kaluarës së lashtë të vendit përmes një përshkrimi i artefakteve arkeologjike të zbuluara në vende të ndryshme që gjenden në të gjithë vendin.
Galeria Kombëtare e Arteve ka punuar në dy drejtime kryesore,duke ekspozuar koleksionin e përhershëm dhe hapjen e ekspozitave të përkohshme të artistëve shqiptarë dhe të huaj. Vizionet e reja për zhvillimin dhe shfaqjen e arteve të bukura, si dhe blerjet e reja qe rritin numrin e veprave të artit në dispozicion të galerisë sollën nevojën për një ndërtesë të madhe dhe më funksionale .Ndërtesa e re u hap më 29 nëntor 1974,  vendosur në Bulevardin "Dëshmorët e Kombit"  aty ku sot është Galeria e Arteve. Kjo ngjarje shënon riorganizimin dhe programin e parë të rindërtimit që konsistonte në krijimin e një strukture administrative të përbërë nga disa departamente që merren me aktivitetet artistike. Në fondin e galerisë së re, deri në këtë kohë, në arkivat e saj  numëroheshin 340 vepra të artit dhe 240 artistë. Që nga ajo kohë Galeria e Arteve funksionon si i vetmi dhe më i rëndësishmi institucion  kombëtar për  të ekspozuar, ruajtur, studiuar, restauruar ,botuar,dokumentuar dhe arkivuar veprat e artit në Shqipëri. Për më tepër ajo ofron një pavion të veçantë në Realizmit socialist, një mjet i fuqishëm për propagandën e diktaturës nëpërmjet një forme arti e cila idealizon vetëm aspektet pozitive të regjimit. Piktura të njerëzve  të lumtur, punëtorë, fshatarë, familje, të rinj dhe fëmijë dominojnë këtë stil arti

Në qendër të Tiranës,në anën lindore të sheshit Skënderbe ndodhet Teatri Kombëtar i Operës dhe Baletit. Ky është një institucion i cili gjatë komunizmit u konsolidua shumë dhe prodhoi  këngëtarë shumë të famshëm lirikë dhe balerinë të mirënjohur për shkak të stilit të rreptë dhe regjimit të studimit. Shumë nga mësuesit kishin studiuar në shkollat e famshme në ish Bashkimin Sovjetik  duke sjellë dhe traditën e tyre. Gjatë sezonit operistik shumë pjesë botërore të operës dhe baletit shfaqen në këtë skenë. Për shkak të faktit se muzika klasike është parë si argëtim i masave  gjatë regjimit, Shqipëria ka trashëguar më shumë se 9 orkestra simfonike  dhe çmimet e biletave për pjesët e  muzikës klasike janë të lirë në çmim, por jo në talent. Përsa i përket dizenjimit të skenës nuk janë më të mirat e realizuara artistikisht, por  ofrohet një performancë e shkëlqyer live.

Kalaja e Tiranës ishte një stacion rrugor i Via Egnatia të tipit Mansio-Mutatio. Ajo përbënte qendrën e banimit dhe ka patur një shumëllojshmëri emrash që në shekujt e parë të erës sonë.
Tirkan (në shekullin e 4-t pas Krishtit), Tergiana (në 1272) kur  ishte vendosur nën sundimin e Karli Anzhu I dhe në formën e sotme, sipas Barletit,Tyranna (1505).
Kalaja, një dëshmi e së kaluarës së lashtë të qytetit është gjetur në vendin ku të dy rrugët, e vjetra e reja takohen dhe lidhin kryeqytetin me të gjithë Shqipërinë, në veri dhe jug,lindje dhe perëndim. Për më tepër kalaja apo kështjella ka kontrolluar rrugët e vjetra të cilat të drejtonin për në Tiranë.
Kalaja e Lalmit (shekullit 2-të erës sonë), në kodrën ku lumi Erzenit  kthehet dhe lejon kalimin e rrugës drejt Petrelës.
Kalaja e Tujanit, ku gjurmët e jetës hasen që nga periudha e parë e hekurit është një fortifikim me gurë në një formë katërkëndësh. Rindërtuar në shekullin e 4-t të erës sonë ishte porta hyrëse e korridorit Dibër-Tiranë-Durrës.
Nga ana tjetër, pranë malit të Vilës, në ngushticat e Krrabës, ndodhet qyteti ilir I Parthins-Persqopi (shekullit 3-te para erës sonë), banorët e të cilit u zhvendosën më vonë për në Petrelë. Kalaja e Petrelës është një nga monumentet e rëndësishme që ende mund të vizitohen.
Kalaja e Dorëzit që kalon nëpër lumin e Trezës dhe Piollit (periudha e hekurit të hershëm), pastaj Kalaja e Ndroqit, Prezës, Ishmit, së bashku këto kështjella antike dhe mesjetare formonin gardhin mbrojtës të Tiranës.
Kalaja e Tiranës  ishte dhe mbeti nyja historike e zonës së Tiranës dhe një vendbanim administrativ gjatë Mesjetës. Ai vazhdoi të ishte i tille gjatë shekullit të 17-të, kur qyteti i Tiranës u zgjerua përreth tij duke patur një qendër qytetare (social-kulturore ) ndërtuar nga Sulejman Pasha, dyqanet dhe qendrën e tregtisë në anën veriore dhe Namazgjanë dhe Urën e Tabakëve në anën  lindore ndërsa ndërtesat qeveritare kryesore brenda në kështjellë. Dy kahet e tjera te qytetit, janë ngritur mbi anët  e lumit të Lanës. Mendohet që në vitin 1640, Ahmet Beu bëri restaurimin e mureve duke ngritur në lartësi strukturat antike. Kulla e gjatë që ende është pjesërisht në gjendje të mirë  ishte gjithashtu një punë e tij. Kalaja është dëmtuar përsëri në periudhën midis luftërave ndër-feudale të shekullit të 18-të, ku trupat e Ahmet Kurt Pashës së Beratit u përplasën me Bushatllinjtë . Populli asnjëanës i Tiranës e mbrojti atë me heroizëm dhe kalaja nuk u pushtua nga ndonjë prej tyre. Kësaj kohe i takon sistemi i mazgallave(vrimave) në pjesën më të lartë të mureve për të qëlluar me armë zjarri.
Pas 1814, Kalaja e Tiranës bëhet vendbanimi i pushtuesit e saj të ri, fisit të Toptanëve, i cili erdhi nga Kruja dhe ndërtoi një shtëpi, një për banim dhe tjetrën për pritje, funksion që vazhdon të kryejë edhe sot. Gjatë shekullit të 20-të, kur funksioni origjinal i kalasë për mbrojtje kishte humbur, u vërejtën dëme të mëdha. Ajo humbi një pjesë të mureve dhe stili formues i ndërtesës është pothuajse i padukshëm nga pjesa tjetër . Në ditët tona në territorin e saj janë vendosur Akademia e Shkencave, Kuvendi dhe Galeria Kombëtare  e Arteve.(Burimi: "Bashkia e Tiranës")